|
Hipnozda
Gevşeme
-Hipnozda en kolay elde edilen ve en sık gözlemlenen şey hastadaki
huzur, sakinlik ve gevşemedir. Danışanlarım sıklıkla daha önce hiç bu
kadar gevşemediklerini ifade ederler. Stres çağında derin gevşeme olan
hipnoza ne kadar fazla ihtiyaç duyulduğunu buradan anlayabiliriz.
Hipnoz tüm vücutta ve ruhta hissedilen derin bir gevşemedir. Hipnoz,
bilimin bulduğu nonfarmakolojik en etkili ajandır. Düşünce Sürecinde
Meydana Gelen Değişiklikler.
Hipnozda düşünce süreci yavaşlar ancak yok olmaz. Düşünce derinleşir.
Dikkat ve konsantrasyon hipnoz esnasında yoğundur. Belki de bundan
dolayı bazı danışanlar etrafta meydana gelen değişikliklere fazla
aldırmazlar.
Duygusal Değişiklikler
Hipnozla hastanın duygu durumunda değişiklikler meydana getirmek
mümkündür. Öyle ki danışanın bazen seans boyunca tek bir duyguyu
yaşaması ve hissetmesi sağlanabilir.
Örnek:
Morali bozulmuş birisine seans boyunca iyimserlik duygusunu yaşaması
telkin edilebilir. Bazı hastalar bunu rahatlıkla yerine getirebilirken
bazılarına da yaşadıkları mutlu olaylar hatırlatarak hipnotist yardım
edebilir.
Hipnozda telkin edilen ve yaşatılan duygusal değişiklikler, hipnozdan
sonrada devam etme eğilimindedirler.
Değiştirilmiş Farkındalık (Modified Awarenes)
Burada önemli olan nokta farkındalığın bir şekilde değiştirilmiş
olmasıdır.
Hipnozda farkındalık bir şeye
-Odaklanabilir,
-Dağılabilir,
-İçe yönelmiş,(psikolojik sorunlarda genellikle)
-Dışa yönelmiş,
-Bölünmüş olabilir. Hipnoz Farkındalıktır (Dr.Ali Özden Öztürk)
Örnek:
Hastanın "Sizi dinliyordum ama bir parçam başka bir yerlerdeydi"
şeklindeki sözleri farkındalığın bölünmesini örnek olarak verilebilir.
Psikomotor Değişiklikler
1. Vücut hareketlerinde azalma ve yavaşlama gözlenebilir.
2. Hareket etme isteğinde azalma (adeta tembellik) gözlenebilir.
Ağırlık, Hafiflik ve Uyuşukluk
Vücuda yayılmış rahatlık veren ağırlık uyuşukluk ve hafiflik
hissedilebilir.
Örnek 1: Bir danışanım ağırlık hissini "Kendimi ameliyattan çıkmış
gibi hissediyorum." şeklindeki sözleri ile ifade etmişti. Bir çok
hasta kolunuzu kaldırır mısınız dediğimde kaldıramayacak kadar ağır
hissederler veya çok yavaş kaldırabilirler.
Hipnozda Fiziksel Bazı Değişiklikler
-Nabız atışında azalma,
-Reflekslerde değişme,
-Yüz ifadesinde değişiklik,
-Nefeslerin yavaşlaması düzenlenmesi ve derinleşmesi,
(Kognitif olarak korku, sinirlenme acı durumlarında nefes alma
sıklaşır.)
-Gözlerin REM’deki gibi hareketlenmesi veya geriye doğru yaslanması.
-Telkine bağlı olarak vücut ısısı arttırılabilir veya azaltılabilir.
Telkin olmadığı durumlarda vücut ısısının genellikle seansın
başlarında azaldığını sonlarında ise arttığını gözlemledim.
-Kan basıncının düşmesi,
-Kalp ritminin yavaşlaması ve düzenli olması,
-Oksijen tüketimi artması,
-Kas gevşekliğinin artması,
Tüm yukarıdaki değişiklikleri otonom sinir sistemi gerçekleştirir.
Otonom sinir sistemi bilinçli kontrolümüzde olmayan kalp atışı nefes
alışı gibi faaliyetleri düzenler.
Hipnozda Beş Duyu
Hipnozda 5 duyu daha hassas çalışır. Ancak bazıları hipnotistin sesini
çok daha uzaktan geliyormuş gibi algılamaya başlayabilirler.
Bazı insanlar kendilerini serin hissederler. Bazılarında karıncalanma
görülür.
Örnekler:
1.Seans esnasında vakit bulduğum bir an bilgisayarda bir iki sayfa
açmıştım. Bilgisayarın faresinin çıkardığı tık sesinin rahatsız
ettiğini hasta söylemişti.
2.Dokunma duyusu da hassaslaştığı için bu durum kaşınma olarak meydana
çıkabilir.
3.Seans esnasında esnediğimi bir danışanım fark etmişti (İşitme
duyusunun hassas çalışması nedeniyle).
İmajinasyon Güçünde Artma
Hipnozda insanın imajlar yaratma, yoğunlaştırma ve sürdürme gücü artar
(Hammond 1990).
Hatta imajlar hallüsinasyonlar kadar canlı olabilir.
Hipnoz esnasında gözleri açtırılan birisine seans odasında olduğu
telkin edilen ancak gerçekte orada olmayan birisi algılatılabilir
(pozitif hallüsünasyon). Tam tersine hipnoz esnasında gerçekte orada
olmayan bir nesneyi görmesi sağlanabilir (negatif hallisünasyon).
Araştırmalar imajinasyonun çok önemli bir terapi aracı olabileceğini
göstermektedir (Porter &Sheikh,1978).
İmajlar hipnoterapide;
1.Hastaların kendilerini tasvirlendirmelerinde (semboller yardımıyla),
2.Yaratıcı güçlerinin terapide kullanılmasında,
3.Kişisel gelişim ve problem çözmede kullanılabilirler.
Hafıza Süreçlerindeki Değişiklikler
Sinir sistemi her şeyi kaydedebilir. Bundan dolayı çok uzak olan
çocukluk yıllarına ait anılarımız hipnozda net bir şekilde
canlandırılabilir. Hipnozda bu şekilde hafıza gücünün artması
hipermnezi (hypermnesia) olarak adlandırılır. Ancak Hipnoz ile
unutulmuş her şeyin hatırlanması da mümkün olmayabilir. Sayın Doç.Dr.Timuçin
Oral'ın dediği gibi hipnoz insanı geçmişe ışınlamaz.
İradi Olmayan Deneyimler Yaşanabilir (Avolitional Experiences)
İradi olmayan deneyimler fiziksel ve zihinsel deneyimler olarak ikiye
ayrılır.
-Fiziksel olan deneyimlere ;
Örnek:Bir danışanım hipnoz esnasında vücudunu iki kat halinde
algıladığını söylemişti.
Bu bağlamda fiziksel değişikliklere vücut imajında meydana gelen
değişiklikler de diyebiliriz ve örneklerimizi arttırabiliriz.
-"Vücudumun genişlediğini hissediyorum" diyebilirler.
-Vücutlarının küçüldüğünü söyleyebilirler.
Zihinsel iradi olmayan deneyimlere örnek olarak danışanlarımın
ifadeleri:
-Bulutların üzerinde uzanıyordum.
-Her renkten ışıklar görüyordum.
-Okyanusun üzerinde uzanıyordum.
-Çok özlediğim babamı birden bire karşımda gördüm.
-Bu tür zihinsel ve fiziksel iradi olmayan deneyimler telkine bağlı
olmadan kendiliğinden de ortaya çıkabilir.
Bu tür deneyimler tesadüfe bağlı değildir anlamlı olabilirler.
Örnek: Ellerinin fiziksel olarak uzadığını hisseden ve algılayan
danışan bazı şeyleri kontrol etmek istediğini sembolik olarak
vurguluyor olabilir.
Zaman Algısında Değişiklikler (Time Distortion)
Hipnoz bittikten sonra hastalardan ilk istediğim şey saatin kaç
olduğunu saate bakmadan tahmin etmeleridir. Kolay kolay doğru tahminde
bulunamazlar. Çünkü zaman algısı hipnozda dış olaylarla değil de içsel
yaşantılara kıyaslanarak meydana getirilir. Zaman algısı içsel
yaşantıların hızını kazanır. İçsel yaşantılar yavaş olduğu için
hipnozdaki kişiye hipnozda kaldığı süre çok az gelir.
Hipnozda Konuşma
Konuşma yavaş, monoton ve duraklamalı olabilir. Hipnozdaki insanın
sesi kısılıabilir.
Hipnozda Literalite
Hipnozdaki insanlar telkinleri uygularken hipnotistin kullandığı
kelimelere harfi harfine uyarak telkinleri yerine getirme
eğilimindedirler.
Örnek 1:
Önemli işlerim olurda sabah erken kalkmam gerektiğinde benim için
kendi kendime hipnoz yapmaktan başka çare yoktur. Çünkü benim uykum
ağırdır ve bundan dolayı % 95 alarmın sesini duymam bile. Böyle
durumlarda içsel alarmımı hipnozla kurar ve yatarım. Bir gece kendi
kendime erken uyanacaksın telkinlerinde bulundum ve uyudum. Ancak
sabah uyandığımda yataktan bir türlü kalkamıyordum. Zihnim kesinlikle
uyanmıştı hatta eşimle ara sıra konuşuyordum, ancak vücudum külçe
gibiydi. Sonuçta uyanmama rağmen bir türlü yataktan kalkamamıştım.
Tabi bir türlü kalkamamamın nedenini biraz düşününce buldum: Akşam
kendi kendime yaptığım hipnozda kendime verdiğim telkin erken
uyanacaksın şeklindeydi. Uyanmakla yataktan kalkmak ayrı ayrı
şeylerdir. Gerçektende telkinlerimin etkisiyle erken uyanmıştım, ancak
yataktan ne yapsam da canım kalkmak istemedi. Sonraki gün kendime
hipnoz uygulayarak yarın saat 7 de yataktan fırlayacaksın diye telkin
verdim. Ve sabah yataktan o kadar hızlı fırlamıştım ki eşim " ne oldu
eve hırsız mı girdi" dedi.
Örnek 2: Uyku sorunları yüzünden bütün gece boyunca yatakta kalması
telkin edilen bir insan tuvalet ihtiyacı için dahi yataktan
çıkmamıştır. Çünkü kendisine "GECE BOYUNCA YATAKTA KAL DENİLMİŞTİR".
Sonuçlar :
Tüm bu hipnoz belirtilerini şu amaçlar için kullanabiliriz.
-Hasta ile uyum ve işbirliğini geliştirmek,
-Hastanın gizli yeteneklerini tedavide kullanarak onu etkilemek ve
olumlu uyumlu davranışların ortaya çıkarmak.
-Hipnozun doğasında bulunan tüm anlattığım fenomenler hipnotist
tarafından telkinle ne kadar yoğunlaştırılırsa hipnoz o kadar
derinleştirilmiş olur.
Hipnoz esnasında gözlemlediğimiz değişiklikler hipnozun bir bilinç
kaybı olduğunu düşündürebilir. Hastaların bilinçlerini kaybetmeden
yukarıda bahsettiğim deneyimleri yaşamaları, hipnozdan hoş bir
şaşkınlık içinde çıkmalarına neden olabilir.
|
